Rodzina: Libellulidae

1. Tylne skrzydła zaczernione u nasady. ............................................................ 2.

-. Tylne skrzydła nie zaczernione u nasady. ....................................................... 9.
2. Na skrzydle miedzy nasadą a węzełkiem 13-16 żyłek. ............. Libellula 3.
-. Na skrzydle miedzy nasadą a węzełkiem 6-8 żyłek. .......... Leucorrhinia 5.
3. Skrzydła w okolicy węzełka dodatkowo zaczernione. mm i ff tak samo żółto brązowo ubarwione. .................................................... L. quadrimaculata
D 45, R 76.Bardzo pospolita i często spotykana ważka zasiedlająca wszelkie wody, najczęściej stojące. Koniec IV - połowa VIII.

-. Skrzydła w okolicy węzełka nie zaczernione. ff brązowe lub rude, mm z błękitnymi odwłokami. ............................................................................................. 4.
4. Wierzchołki skrzydeł bezbarwne. Odwłok z żółtymi plamami po bokach segmentów 4-7 (8). ff brązowe. ...................................................... L. depressa
D 48, R 80. Gatunek typowo pionierski. Pojawia się nad świeżo powstałymi zbiornikami bądź wykopanymi przez człowieka (żwirownie, sadzawki), bądź naturalnymi (kałuże). V - połowa VII.

-. Wierzchołki skrzydeł zaczernione, u mm słabo. Odwłok bez plam. ff rudo pomarańczowe ........................................................................................... L. fulva
D 46, R 80. Silnie związana z jeziorami i kanałami, zwłaszcza z dobrze rozrośniętym szuwarem trzcinowym. W całym kraju lecz głównie w strefie pojezierzy. V - VII.


5. Przydatki analne białe, odwłok mm z błękitnym nalotem u nasady, ff z delikatnymi żółtymi plamami w nasadowej części odwłoka. .......................... 6.
-. Przydatki analne czarne, odwłoki mm i ff czarne z czerwonymi lub żółtymi plamami do 7 segmentu odwłoka. ........................................................................ 7.

Odwłoki samców Leucorrhinia. Od lewej:

pectoralis, rubicunda, dubia.

6. W polu kubitalnym (Cuq) tylnych skrzydeł 2 komórki. Pterostigma mm od spodu biała. Żuwaczki czarne. Odwłok spłaszczony. ................ Le. caudalis
D 36, R 65. Rozmaite raczej eutroficzne wody stojące o bogatej roślinności, także jeziora. V-VII.

-. W polu kubitalnym (Cuq) tylnych skrzydeł 1 komórka. Pterostigma mm czarna. Żuwaczki przynajmniej częściowo białe. Odwłok cylindryczny. ............................................................................................................... Le. albifrons
D 39, R 64. Wody stojące, raczej oligo i dystroficzne. Połowa V - połowa VIII.

7. Plamy na odwłoku szerokie żółtobrązowe, plama na 7 segmencie żółta, wyraźnie odróżniająca się od pozostałych (u ff nie tak jaskrawa). S 5-7 rozszerzone. ................................................................................... Le. pectoralis
D 38, R 66. Ważka charakterystyczna dla torfowisk niskich lecz występuje także w innych środowiskach o podobnym charakterze. V - VII.
-. Plamy na odwłoku węższe żółte i brązowe u ff, czerwone u mm. Plama na 7 segmencie niczym się nie wyróżnia. Odwłok równowąski. ...................... 8.
8. U obu płci plamy na S 2-3 jak na rysunku. Plamy na odwłoku wąskie; na S 4-5 prawie zanikające. U ff na tylnym skrzydle, przy nasadzie, dodatkowe zaczernienie między żyłką subkostalną a radialną. U dorosłych mm pterostigma ciemna; brązowa do czarnej. ........................................ Le. dubia
D 37, R 58. Najczęściej w bezrybnych wodach torfowiskowych. Koniec IV - VII.

-. U obu płci plamy na S 2-3 jak na rysunku; S 2 cały zabarwiony bez czerni. Plamy na odwłoku ok. 2x szersze. Tylne skrzydło ff bez dodatkowego zaczernienia. Pterostigma mm czerwona. ................................ Le. rubicunda
D 38, R 62. Nierzadko spotykany gatunek, charakterystyczny dla torfowisk przejściowych i wysokich. Koniec IV - VII.

9. Między nasadą a węzełkiem tylnego skrzydła przynajmniej 12 żyłek. Odwłoki mm z błękitnym nalotem. ............................................... Orthetrum 10.
-. Między nasadą a węzełkiem tylnego skrzydła mniej żyłek. Odwłoki mm nie błękitne, zazwyczaj czerwone. ........................................................................... 13.
10. Pterostigma czarna. ....................................................................................... 11.
-. Pterostigma jasna, żółto beżowa do brązowej. ........................................... 12.
11. Przydatki analne mm i ff białe, u ff także ostatni segment.O. albistyllum
D 50, R 78. Ciepłe wody stojące. Rzadki gatunek południowy, częściej spotykany na południu Polski. Obecnie rozszerza swój zasięg ku północy Europy. Koniec V -VII.
-. Przydatki analne mm i ff czarne ............................................ O. cancellatum
D 48, R 80. Pospolity. Zamieszkuje wszelkie zbiorniki z wodą stojącą lub wolno płynącą, z wyjątkiem torfowisk. Szczególnie licznie nad jeziorami o piaszczystym dnie i słabo zarośniętych brzegach. Połowa V- VIII.
12. Pterostigma żółtobrązowa, długości minimum 3 mm. W rzędzie między żyłkami Rs a Rspl brak podwójnych komórek, rzadko okazy z najwyżej 3-4 . Skrzydła, zwłaszcza u ff, często zażółcone. ...................... O. coerulescens
D 42, R 66. Płytkie rowy niezamarzające zimą, z rzadką roślinnością. Rzadki. VI -VIII.

-. Pterostigma czerwonobrązowa, długości maksymalnie 3 mm. W rzędzie między żyłkami Rs a Rspl 5 podwójnych komórek, rzadko z mniejszą ich ilością. Skrzydła bezbarwne. ......................................................... O. brunneum
D 44, R 68. Rowy, oraz inne ciepłe wody np. pokopalniane w początkowym stadium sukcesji. Rzadki. VI -VIII.

13. Nogi oraz całe ciało jednolicie czerwone (mm) lub żółto brązowe (ff). Nasady skrzydeł intensywnie zażółcone. Odwłok mocno spłaszczony. .......................................................................................... Crocothemis erythraea
D 40, R 66. Migrant z południa w cieplejsze lata. Znane są przypadki rozwoju w Polsce. Do odnalezienia w całym kraju nad niewielkimi, płytkimi i ciepłymi wodami. Osobniki z późnego lata mogą być z II pokolenia. VI -X.
-. Nogi czarne najwyżej z żółtym paskiem. Ciało niejednolicie ubarwione. Nasady skrzydeł zażółcone lub nie. Odwłok cylindryczny lub lekko spłaszczony. .................................................................................. Sympetrum 14.
14. Skrzydła w okolicy pterostigmy z brązowymi przepaskami. .................................................................................................... S. pedemontanum
D 32, R 55. Rzadko spotykany, raczej w środowiskach otwartych np. nad śródłąkowymi kanałami. VII - IX.

-. Skrzydła w okolicy pterostigmy bez przepasek. .......................................... 15.
15. Nogi całe czarne. ............................................................................................ 16.
-. Nogi czarne z żółtymi pasami, czasem słabo widocznymi. ...................... 18.
16. Bok tułowia z czarnym pasem z rzędem 3 żółtych plamek. Odwłoki dorosłych mm czarne, ff zielono żółte. ................................................ S. danae
D 35, R 55. Różne wody stojące i wolno płynące, częściej wykazywany z wód kwaśnych, zwłaszcza torfowiskowych. Koniec VI - początek IX.

-. Bok tułowia inne najwyżej z czarnymi szwami międzysegmentalnymi. odwłoki mm czerwone, ff brązowo-żółte, czasem lekko czerwonawe. ...... 17.
17. Segmenty odwłoka z małymi, czarnymi trójkącikami po bokach (podobne jak u S. striolatum). Żyłka kostalna (C) żółta (także inne liczne żyłki w skrzydle). Twarz mm żółta. W sektorze Rspl 5-6 komórek. ................................................................................................. S. depressiusculum
D 36, R 56. Gatunek ciepłolubny, zasiedlający płytkie, silnie zarośnięte wody stojące i rzadziej wolno płynące. Koniec VI -X.

-. Segmenty odwłoka bez trójkącików najwyżej z kreseczkami. Żyłka kostalna (C) czarna jak wszystkie żyłki. Twarz mm czerwona. W sektorze Rspl 4, rzadko 5 komórek. .......................................................... S. sanguineum
D 37, R 60. Pospolity, zamieszkujący różne wody, gatunek. Koniec VI -X.

18. Tułów jednolicie piaskowo czerwonawo ubarwiony niemal bez zaznaczonych szwów. ................................................................. S. meridionale
D 38, R 56. Małe i ciepłe wody stojące różnego typu. Gatunek śródziemnomorski, do nas bardzo rzadko zalatujący. VI -IX.

-. Tułów inny. ........................................................................................................... 19.

19. Skrzydła zażółcone u nasady. ...................................................................... 20.
-. Skrzydła bez żółtych plam. ............................................................................... 21.
20. Pterostigma jasna beżowa. Zażółcenie sięga najwyżej do trójkąta środkowego. Na boku tułowia mm dwa wąskie jasne pasy. .......................................................................................................... S. fonscolombii
D 38, R 60. Migrant z południa. Znajdowany nad małymi płytkimi, silnie nasłonecznionymi zbiornikami. V -X.
-. Pterostigma brązowa. Zażółcenie sięga poza trójkąt środkowy, u ff często występują jeszcze dodatkowe plamy. Tułów mm jednolicie ubarwiony. ........................................................................................... S. flaveolum
D 37, R 60. Rozmaite, ciepłe wody stojące, często astatyczne. Pospolity. VI - początek X.
21. Między twarzą a okiem czarny szew. Tułów mm brązowy. Segmenty odwłoka ff najwyżej z czarnymi kreseczkami. .............................. S. vulgatum
D 40, R 60. Jedna z najpospolitszych krajowych ważek, występująca niemal wszędzie. VII - X.

-. Między twarzą a okiem brak szwu. Tułów mm brązowy z jaskrawą, żółtą plamą z przodu. Segmenty odwłoka ff z czarnymi klinowatymi plamkami po bokach. ............................................................................................... S. striolatum
D 41, R 60. Gatunek ciepłolubny, preferuje płytkie i słabo zarośnięte zbiorniki o piaszczystym dnie. Nierzadki. Koniec VI -X.

 


www.odonata.pl