Klucz do oznaczania wylinek ważek (Odonata) Polski

(do poziomu rodziny)


opracował Jacek WENDZONKA

 

Wylinka (exuvium) to chitynowa, zewnętrzna część powłoki ciała larwy, zrzucana przy linieniu (proces ten umożliwia wzrost). Powszechnie termin ten stosuje się do określenia ostatniej linki, pozostawianej przez przeobrażającą się ważkę poza środowiskiem wodnym. Niniejsze, skromne opracowanie, dotyczy właśnie tej formy. Znajdowane w pobliżu wody wylinki mają wykształcone wszystkie cechy - są więc najłatwiejsze do oznaczenia (co w przypadku stadiów preimaginalnych ważek ogólnie nie jest rzeczą łatwą). Ponadto zbieranie tych pustych skorup, eliminuje problemy natury etycznej, zwiazane z uśmiercaniem okazów. No i wreszcie znaleziona wylinka jest najpewniejszym potwierdzeniem rozwoju. Oczywiście morfologia larw i wylinek jest taka sama, jednakże od pierwszego do ostatniego stadium coraz wyraźniejsze stają się cechy właściwe rodzinom, rodzajom i gatunkom. Larwy są podobne do owadów dorosłych. Nie posiadają skrzydeł (tylko ich zaczątki). Mają narządy oddechowe umożliwiające życie w wodzie. U Zygoptera są to przydatki analne na końcu ciała, przekształcone w 3 listki - skrzelotchawki. Anisoptera oddychają przekształconym jelitem, a przydatki tworzą piramidę analną. Z uwagi na podobieństwo budowy larw i imagines, pozwolę sobie ją opuścić (na tym etapie nie jest ona potrzebna), przedstawienia wymaga jednak przekształcona w narząd chwytny warga dolna (patrz fotgrafia poniżej). Zbudowana z bródki (1) i pary ruchomych głaszczków wargowych (2) zaopatrzonych w liczne ząbki i parę ruchomych pazurów (3). Składa się ona pod głową niczym scyzoryk i może być w mgnieniu oka wysunięta do przodu w celu pochwycenia zdobyczy. U niektórych ważek głaszczki są płatowato rozwinięte i otaczają twarz aż po oczy tworząc tzw. "maskę". Określenie to stosuje się jednak do wszystkich larw ważek.

KLUCZ