Klucz do oznaczania wylinek ważek (Odonata) Polski

(do poziomu rodziny)

1.
-.

Na końcu ciała przydatki analne rozwinięte w 3 (u wylinek najczęściej sklejone) listkowate wyrostki oddechowe: skrzelotchawki, służące larwom również do pływania. Ciało delikatne i smukłe, odwłok cylindryczny.

Zygoptera 2.

Przydatki analne słabo rozwinięte, mają postać krótkich kolców i tworzą niewielką, mniej lub bardziej wydłużoną, piramidę analną. Ciało krępe, odwłok najczęściej spłaszczony.

Anisoptera 5.

2.
-.

Pierwszy człon czułków przynajmniej tak długi jak wszystkie pozostałe i sztywny; czułki wyraźnie (jak rogi) skierowane do przodu.

Skrzelotchawki wąskie i sztywne, w przekroju mają kształt litery T.

W bródce wycięcie w kształcie rombu.

Calopterygidae

Pierwszy człon czułków krótki, nie wyróżniający się, czułki wiotkie.

Skrzelotchawki szersze i płaskie.

Bródka "pełna", bez wycięcia.

 

3.

3.
-.

Głaszczek wargowy z głębokim wcięciem.

Bródka dłuższa, często w postaci długiej szypułki.

Uwaga!: Rodzaj Sympecma oraz Lestes viridis posiadają proporcjonalnie dłuższe bródki od przedstawicieli Coenagrionidae, jednak podobnego kształtu. Wiążącą cechą jest wtedy głębokie wcięcie głaszczka. Pomocny w tym wypadku jest ogólny pokrój ciała z relatywnie długimi skrzelotchawkami (ok. połowy długości ciała mierzonego bez skrzelotchawek). Skrzelotchawki są ciemne z zazwyczaj naprzemiennie ułożonymi trzema pasami ciemnymi i trzema jasnymi.

Lestidae

Głaszczek z płytkim wcięciem lub bez.

Bródka mniej więcej o równej szerokości i długości.

Uwaga!: Ogólny pokrój ciała z krótszymi skrzelotchawkami (ok. 25-30% długości ciała mierzonego bez skrzelotchawek). Skrzelotchawki są róznie ubarwione, jedynie u Erythromma najas występuje pewne podobieństwo do Lestidae (pasy u E. najas są regularne dopiero w końcowej części skrzelotchawek i nie tak wyraźnie odgraniczone).

 

Na fotografii poniżej Enallagma cyathigerum.

4.

4.
-.

Na wewnętrznej stronie bródki 4 podobnej wielkości szczeciny, stojące w równych odstępach niemal w jednej linii. Na głaszczku wargowym 2-4 duże szczeciny oraz 5-11 krótkich na jego zewnętrznej krawędzi.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Na ostatnich segmentach odwłoka wyraźne, pojedyncze kolce boczne.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Skrzelotchawki wydłużone w długi szpic.

Platycnemididae

Na wewnętrznej stronie bródki inny układ szczecin, najczęściej w dwóch skośnych rzędach, liczniejsze (tylko u Nehalennia po jednej szczecinie w rzędzie). Na głaszczku wargowym 5-7 dużych szczecin, brak krótkich.

Na ostatnich segmentach odwłoka brak kolców. Jeśli występują struktury podobne, to przypominają pęczki mniejszych szczecin (Erythromma)

Skrzelotchawki zaokrąglone lub lekko zaostrzone, nie wyciągnięte w szpic

Coenagrionidae

5.
-.

Głaszczki wargowe wargi dolnej nie rozwinięte płatowato, nie otaczają twarzy, leżą z bródką w jednej płaszczyźnie.

6.

Głaszczki wargowe wargi dolnej płatowato rozwinięte, nie leżą z bródką w jednej płaszczyźnie, zamykają twarz jak maska (stąd nazwa), aż po oczy.

 

7.

6.
-.

Czułki nitkowate, 6-7 członowe.

 

Aeshnidae

Czułki 4 członowe (ostatni człon mały, często w postaci niewielkiego zgrubienia), masywne, często spłaszczone, sterczą do przodu jak rogi.

Gomphidae

7.
-.

Zęby na głaszczku wargowym bardzo duże, ostre i różnej wielkości .

Kształt ciała cylindrycznie wydłużony.

Cordulegastridae

Zęby na głaszczku wargowym małe, tępe i tej samej wielkości.

 

 

Bardziej krępe i spłaszczone

8.

8.
-.

Zęby na głaszczku wargowym symetryczne.

Długość przedniego uda ok. 4x większa od jego grubości.

Libellulidae

Zęby na głaszczku wargowym niesymetryczne.

Długość przedniego uda ok. 4,5 - 5,5x większa od jego grubości.

Corduliidae


www.odonata.pl